SỰ TỰ GIÁC TRONG ĐẠO PHẬT

SỰ TỰ GIÁC TRONG ĐẠO PHẬT

Tín tự giác là một điều tích cực giúp mọi người ý thức tinh tấn để làm điều lợi ích cho người và cho mình. Giúp chúng ta luôn luôn đóng góp xây dựng phát triển nhiều điều bổ ích cả về tài năng và đạo đức, đem lại cho tổ chức, cá nhân nhiều điều tốt đẹp, cần thiết. Tuỳ theo phước báu căn duyên của mỗi người mà có sự tự giác cao hay thấp hoặc nhiều hay ít nếu người giác ngộ có trí tuệ nhận thức rõ ràng về con đường tu tập thì sẽ tự giác trong nhiều mặt không những cả về hình thức bên ngoài lẫn tâm linh đó là vừa tự lợi và lợi tha, không những tu tập chính mình còn đem đến những hạnh phúc về vật chất và tinh thần cho chúng sanh. Người có trí tuệ thì sự tự giác này rất khéo léo, nói chung tín tự giác của con người là nhìn nhận điều nào có lợi mình và lợi người.

Chúng ta biết khi xã hội phát triển làm cho con người thiếu tự giác vì mọi thứ đều có sẵn khiến chúng ta lười biếng trong công việc hay không lo tu tạo thiện lành và trao dồi giới đức. Do nhiều thứ làm cho con người mệt mỏi không tích cực tu. Để khắc phục hay làm được tốt hay sử dụng được nhiều tín tự giác này thì ta phải có niềm tin vững mạnh nơi Tam bảo thấu rõ được các pháp để từ đó mới mạnh dạn tự giác trao dồi tích cực nơi con người của mình, khi phát triển trao dồi cho mình là đang đem lợi cho người vì khi ta tạo thiện lành bắt buộc chúng ta phải hướng đến lợi người và khi ta giữ giới nghiêm trì đời sống phạm hạnh tạo hình ảnh tốt cho đại chúng và trao dồi những kiến thức hiểu biết và trao dồi trí tuệ là đang đem lại lợi ích cho con người sau này. Bên cạnh phải biết cách hay được thầy hướng dẫn tu tập giúp cho mình không khó chịu trong việc tự giác trao dồi kiến thức

Ngay khi mới tu hay còn nhỏ mới bước vào đạo mà ta có sự tự giác thì nó trợ duyên cho mình sau này giúp ta có nhiều phước báu để làm hành trang tu tập vì bước đầu mà lo tạo thiện lành biết tu tập trao dồi tu tập thì đang huấn luyện cho ta một năng lực một nhận thức để khi những khó khăn hay trở ngại ta thì ta biết và nhận được để vượt qua vì còn tu thì ai cũng còn có nghiệp nên bị nghiệp chi phối nếu ta ý thức tu tập tự giác thì nó trang bị cho mình sau này tạo cho ta một trí tuệ và năng lực để làm chủ được tâm dù có nghiệp đến và khảo ta thì ta cùng chịu và chấp nhận quán được nó. Còn ngược lại nếu ta mới vô mà ỷ lại vào những gì ta có rồi không lo tích luỹ công đức, chỉ biết tự cao không biết khiêm hạ học hỏi thì nhất định khi về già thì vô thường, nghiệp đến ta bị trở ngại, sợ sệt và không đối diện làm chủ được, cũng giống như người không biết lo tạo thiện lành tích nhân phước đức và trao dồi đời sống tu tập phạm hạnh thì tương lai bị nhiều khổ sở, nghèo nàn và thiếu phước báu và trí tuệ cũng như người già không có ai lo, cho nên Kinh Pháp Cú có câu: “Lúc trẻ không phạm hạnh, Không tìm kiếm bạc tiền; Như cò già bên ao, Ủ rủ không tôm cả.” Hay: “Chớ để đến già mới học Phật, Mồ hoang lắm kẻ tuổi còn sanh”.

Ngày nay để phát triển ở chúng ta có tín tự giác cao thì rất khó nhưng làm sao để biết đánh giá ai cao ai thấp. Cái cao thấp là tuỳ ta nhận định chứ nếu ta nói thấp thì họ nói cao vì mỗi người có một giới hạn riêng chỉ chẳng qua ta lấy một điều kiện rồi đánh giá cao thấp, cụ thể khi ta làm thầy nếu ta tinh tấn tu tập mà đệ tử không tích cực tự giác tu tập thì ta đánh giá là thấp mà không hiểu được ở đệ tử căn cơ thế nào và điều kiện ra sao để đưa phương pháp thích hợp khuyến khích và năng cao tu tập, mà đâu chỉ nhìn rồi đánh giá chê dỡ và than trách để tử cho nhiều người biết như thế làm đệ tử buồn có khi bỏ ra đi chỗ khác nếu nguy hơn thì bỏ tu ra đời gây oán hận sau này. Do đó khi làm thầy ta phải có kinh nghiệm để giáo hoá sách tấn biết cách cho đệ tử nâng cao không quá ép và bắt buộc làm cho đệ tử nặng nề khó chịu. Ta phải hiểu biết tánh tình để dạy thích hợp, do ngày nay áp dụng tu cao quá nên không thích hợp cho căn cơ chúng sanh sau này vì những người sau này sự tự giác, giác ngộ không cao, chỉ đến tu vì điều kiện gì đó, chứ không tha thiết cầu pháp hết lòng bỏ thân tu học. Cho nên vấn đề để họ tự giác và tinh tấn tu ta phải có nghệ thuật và nhân duyên và khéo léo mới tạo niềm tin cho đệ tử thấy được giá trị lợi ích cao quý và thực tế thì mới họ chịu tu, tự giác và ý thức sắp xếp tu nhưng cũng không quá khuông khổ được cũng tuỳ đối tượng mà ta áp dụng pháp khác nhau, ví dụ đối với tuổi trẻ thì khác người già hay trí thức khác người dân thường hoặc người tại gia khác xuất gia…Cho đến ngay cả xuất gia cũng không quá khuông khổ vì ngày nay xã hội phát triển đạo Phật nhập thế nên mà để hoà hợp và thống nhất nghiêm túc nghiêm ngặt tuyệt đối thì không thể.

 Minh Giải